Jeśli masz cukrzycę typu 2, prawdopodobnie słyszałaś/es już o wielu „najlepszych dietach”.
Śródziemnomorska. DASH. Wysokobiałkowa. Niskowęglowodanowa.

Która z nich naprawdę działa?
I co to znaczy „działa” — obniża cukier czy chroni serce?

Bo w cukrzycy nie chodzi tylko o glukometr.
Największym zagrożeniem są powikłania sercowo-naczyniowe.

Spójrzmy więc co pokazują przeglądy badań i metaanalizy. 

1️⃣ Dieta śródziemnomorska – najwięcej danych, nie tylko o cukrze

To sposób jedzenia oparty na:

• warzywach,
• roślinach strączkowych,
• pełnych ziarnach,
• oliwie z oliwek,
• rybach,
• orzechach,
• ograniczeniu czerwonego mięsa i żywności przetworzonej.

Badania pokazują, że osoby, które stosują ten model żywienia, rzadziej rozwijają cukrzycę typu 2 [1].

Ale ważniejsze jest coś innego.

W dużym badaniu klinicznym wykazano, że dieta śródziemnomorska zmniejsza ryzyko zawału serca i udaru mózgu [2].
To kluczowe, bo właśnie te powikłania skracają życie osób z cukrzycą.

W przeglądzie z 2024 roku potwierdzono redukcję ryzyka chorób sercowo-naczyniowych u osób stosujących ten model żywienia [3].

Dodatkowo poprawia ona:

• masę ciała,
• wrażliwość na insulinę,
• poziom trójglicerydów,
• poziom glukozy na czczo [4].

W praktyce:
To dieta, która działa szeroko — nie tylko na cukier, ale też na serce.

2️⃣ Dieta DASH – gdy problemem jest również ciśnienie

Wiele osób z cukrzycą ma też nadciśnienie.
A to podwaja ryzyko powikłań.

Dieta DASH została stworzona właśnie po to, by obniżać ciśnienie.
Badania pokazują, że osoby ściśle przestrzegające zasad DASH rzadziej chorują na cukrzycę [5].

Metaanaliza wykazała również, że DASH istotnie obniża ryzyko nadciśnienia [6], a dodatkowe ograniczenie sodu wzmacnia ten efekt [7].

W praktyce:
Jeśli masz cukrzycę i podwyższone ciśnienie — DASH może być bardzo dobrym wyborem.

3️⃣ Dieta wysokobiałkowa – dobre narzędzie do redukcji masy ciała

Część osób z cukrzycą ma dużą nadwagę i insulinooporność.
Wtedy redukcja masy ciała staje się kluczowa.

Metaanaliza pokazuje, że dieta o wyższej zawartości białka sprzyja większej utracie masy ciała w porównaniu z dietą standardową [8].

A spadek masy ciała zwykle poprawia poziom glukozy.

Ale — i to ważne — nie mamy tak silnych danych, że dieta wysokobiałkowa zmniejsza ryzyko zawału czy udaru jak dieta śródziemnomorska.

W praktyce:
Może być skuteczna na początku terapii, ale jako model długoterminowy wymaga ostrożności.

Co więc wybrać?

Nie ma jednej diety dla wszystkich.

🔹 Jeśli najważniejsze jest zmniejszenie ryzyka zawału i udaru — dieta śródziemnomorska ma najsilniejsze dane.
🔹 Jeśli masz cukrzycę i nadciśnienie — DASH będzie bardzo dobrym kierunkiem.
🔹 Jeśli potrzebujesz szybkiej redukcji masy ciała — dieta wysokobiałkowa może być narzędziem przejściowym.

Moja opinia

W pracy klinicznej najczęściej jako fundament wybieram dietę śródziemnomorską.

Dlaczego?

Bo:

• poprawia parametry metaboliczne [4],
• zmniejsza ryzyko rozwoju cukrzycy [1],
• redukuje ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych [2,3].

A w cukrzycy to właśnie powikłania są największym zagrożeniem.

Bibliografia

1. Neuenschwander M, Ballon A, Weber KS, Norat T, Aune D, Schwingshackl L, et al. Role of diet in type 2 diabetes incidence: umbrella review of meta-analyses of prospective observational studies. Nutrients. 2020;12(9):2722. https://doi.org/10.3390/nu12092722
2. Estruch R, Ros E, Salas-Salvadó J, Covas MI, Corella D, Arós F, et al. Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet. N Engl J Med. 2018;378:e34. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1800389
3. Hareer LW, Lau YY, Mole F, Reidlinger DP, O’Neill HM, Mayr HL, et al. The effectiveness of the Mediterranean diet for primary and secondary prevention of cardiovascular disease: an umbrella review. Nutr Diet. 2024. https://doi.org/10.1111/1747-0080.12916
4. Esposito K, Marfella R, Ciotola M, Di Palo C, Giugliano F, D’Armiento M, et al. Effect of a Mediterranean-style diet on endothelial dysfunction and markers of vascular inflammation in the metabolic syndrome: a randomized trial. JAMA. 2004;292(12):1433–1439. https://doi.org/10.1001/jama.292.12.1433
5. Quan X, Shen X, Li C, Li Y, Li T, Chen B. Adherence to the dietary approaches to stop hypertension diet reduces the risk of diabetes mellitus: a systematic review and dose-response meta-analysis. Endocrine. 2024;86(1):85–100. https://doi.org/10.1007/s12020-024-03634-2
6. Theodoridis X, Chourdakis M, Chrysoula L, Chroni V, Tirodimos I, Dipla K, et al. Adherence to the DASH diet and risk of hypertension: a systematic review and meta-analysis. Nutrients. 2023;15(14):3261. https://doi.org/10.3390/nu15143261
7. Kim S, Jeong HN, Choi-Kwon S. The blood pressure control effect of the sodium-restricted dietary approaches to stop hypertension diet: a systematic review. Br J Nutr. 2024;132(2):141–150. https://doi.org/10.1017/S0007114524000931
8. Wycherley TP, Moran LJ, Clifton PM, Noakes M, Brinkworth GD. Effects of energy-restricted high-protein, low-fat compared with standard-protein, low-fat diets: a meta-analysis. Am J Clin Nutr. 2012;96(6):1281–1298. https://doi.org/10.3945/ajcn.112.044321